O CONTO DOS DOUS IRMAOS E UM REI

fermoso reflexom do berziano César Munhiz a médio dum conto, ou como melhorar as relações entre galegos e asturo-leoneses

O que pense que os direitos linguisticos dos galegos falantes ameaçam os dos asturoleoneses, andam tam perdidos como no exemplo de Silvio Salvi (na Le Lingue Tgliate), das  polémicas entre os friulanos e os eslovenos na Itália.: “Se o friulano vai mal, o nosso objectivo tem que ser que ao esloveno lhe passar o mesmo ou pior”

Para ilustrar este comportamento, vou-vos contar um conto galego que me contava a minha avó no Gestoso natal  (Oência) por volta de 1949/50 do século passado. É o conto dos dous irmaos, eis:

TEATRO EN GALEGO NO BIERZO

O dia 14 de Fevereiro às 21:00 horas no teatro Bergidum poderemos ver a Mofa e Befa com a sua obra "SEMPRE LONXE", con Evaristo Calvo, Victor Mosqueira e Piti Sanz, dirigdos por Kiko Cadaval

O espectáculo mais que recomendável, garante-nos passar uns momentos extraordinários com estes mágnificos actores, dirigidos polo fantástico Kiko Kadaval.  (Dele foi um sucesso a sua experiência como director da academia de Operaçom Trunfo portuguesa. Tele % contactou comn ele para dirigir a Aacdemia da sua Operación Triunfo, ante a posssibilidade de nom continuar Kike Santander. É um mestre chei de genialidade e um mágnifico director de situações.

O grupo  Mofa e Befa,  sempre engaiola ao público e  com a sua obra "SEMPRE LONXE" leva por todo lado magníficas críticas dos média e muitíssimo éxcito alí onde se encenou, o público passa momento sorprendentes. Em Ponferrada imos passa-lo bem em muito grata companhia.

A Obra encena-se em Ponferrada dentro do programa " Lenguas a escena ", que organiza a Escola de Idiomas de Ponferrada ,

Aqui podedes ver umha pequena parte do espectáculo. Mais que recomendável!

UN ESTUDO SOBRE A SITUACIÓN XURÍDICA DO GALEGO NO BIERZO E NO EO-NAVIA, GAÑA O CERTAME SOBRE DEREITOS CIVÍS EN GALIZA

O concurso foi convocado polo Movemento polos Dereitos Civís en colaboración coa Dirección Xeral de Xuventude e Solidariedade da Xunta de Galiza

Tal e como adianta a páxina web do Movemento polos Dereitos Civís , o gañador do certame “Dereitos Civís en Galiza” é un estudo sobre o status quo dos dereitos lingüísticos das comarcas galegófonas situadas administrativamente fóra da Comunidade Autónoma de Galiza.

O traballo, que pode descargarse desde a mencionada páxina, leva por título “Dereitos lingüísticos na Faixa Oriental” e foi elaborado por Carlos Bello Stout. Integrante da asociación Fala Ceibe do Bierzo, é licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago coas especialidades de dereito público e dereito privado; e na actualidade cursa na USC un posgrao en Dereito Tributario así como o segundo ciclo da licenciatura en Ciencias Políticas e da Administración. O premio está dotado cunha cantidade en metálico correspondente á contía da súa matrícula universitaria.

OS NOMES DOS CONCELLOS BERCIANOS,

Por Xabier Lago Mestre.

O ano 2007 comeza coa delegación da materia de alteración do nome e troco de capitalidade dos concellos por parte da Junta de Castela e León na Comarca d´O Bierzo. Resulta lóxico que o Consello comarcal berciano, no que están representados todos os concellos, asuma parte das funciois relacionadas coas administraciois locais da nosa rexión que ata agora son competencias das instituciois superiores. Baseamos esta demanda no achegamento entre as nosas administraciois (comarca, concellos e pedanías), o que permite un trato directo e unha máis estreita cooperación, e en que comparten o mesmo espazo territorial e poboación.

A importancia da xestión desta dita materia delegada deriva de que agora os bercianos poderemos fixar os nomes dos nosos concellos raxando cun pasado de imposiciois lingüísticas. N´O Bierzo existen varios idiomas proprios dende a Idade Media, ástur-leonés e galego. Sendo tamén certo que a lingua ástur-leonesa se asentaba secularmente no oriente da nosa rexión, mentres que o galego fai o mesmo no occidente. Estes dous idiomas muito íntimamente relacionados, a pesar da súa comentada vinculación territorial, foron obxecto de minorización continuada por mor da progresiva imposición política do castelao que foi a língua xunguida ao poder estatal frente as línguas propias que non posuían recoñecemento legal pois non eran tidas en conta polas instituciois.

O DIALECTO BERCIANO DE ANTONIO FERNÁNDEZ Y MORALES.

Por Xabier Lago Mestre

En 1861 Antonio Fernández y Morales publicou "Ensayos poéticos en dialecto berciano" (reedición do Instituto de Estudos Bercianos, 2003). Libro que recolle diversos textos en lingua galega d´O Bierzo e que contén unha introducción do seu amigo Mariano Cubí i Soler, o cal lle animou a escribir a dita obra, baseada en parte en literatura oral da rexión. Da lectura conxunta, tanto desa dita introducción coma do prólogo do autor, poderemos comprender o pensamento compartido por estes dous compañeiros. Lembramos que a influencia deste libro ten sido grande. Así, o seu peculiar título serve de fundamento aos defensores da existencia do chamado dialecto berciano; casos de certo bercianismo político e cultural, e incluso para demandar la necesidad de "abordar la enseñanza escolar do ´subdialecto` berciano, así como normalizarlo (...)"(filólogo Manuel Gutiérrez Tunón, páx. 27). Pero a realidade é máis complexa. N´O Bierzo houbo e hai tres linguas en contacto (castelao, ástur-leonés e galego), e este plurilingüismo non pode reducirse a un sinxelo dialecto berciano, mediante a mestura histórica dos idiomas anteriores.

O APALPADOR:  O PAI NATAL BERZIANO

 Uha das figuras  mais chamativas do vello Natal berziano, era a existéncia na parte galegófona do Berzo, da figura do APALPADOR, verdadeiro Pai natal popular no Berzo. O APALPADOR era tamén comun, aos Ancares lugueses, ao Zebreiro, ao Courel, é dicir a esa parte da comunidade autónoma galega mais intimamente ligada ao Berzo.

 Esa velLa e agarimosa figura do APALPADOR ha muitos anos que está esmorecente e só aqueles que andamos já por volta dos sesenta e mais anos temos real recordo da mesma, o mesmo que se pasa nesas outras zonas próximas onde era popular.

Segundo parece,  esa figura que chegou a formar parte da vida de muitos dos berzianos idosos, polo menos de aqueles que somos orixinarios do ocidente do Berzo, foi en tempos recuados comun a toda Galiza, ou na mesma daban-se figuras con este ou con outro nome de características semellantes.

 Hoxe na Galiza ha quen se dedica a recuperazon de esa vella figura berziana, e informazon sobre a mesma publicada no PGL polo seu interese imos disponibiliza-la tamén aqui para coñecemento de todos.

FALA CEIVE

Os nossos melhores desejos no Natal e para o Ano 2008

E QUE OS SONHOS DE TODOS E TODAS, GRANDES E PEQUENOS SE CUMPRAM 

FalaCeive

A ASOCIACIÓN BERZIANA XARMENTA, IRMÃ DE FALA CEIVE, ACORDOU OS SUS PREMIADOS 2006

Nesta segunda edizón dos premios da asociación Xarmenta do Berzo, fixéronse públicos os galardoados na cuarta 13 de Decembro no Hotel AC de Ponferrada polo xuri integrado pr: O presidente e secretario da Asociación Xarmenta, o Consello Comarcal do Bierzo, institución premiada na primeira edición, o Concello de Cacabelos, o Concello da Ponte de Domingos Flórez, a Comisión Cultural Martín Sarmiento, e a Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo.

Este premio entrégase cada ano a unha persoa e unha institución para recoñecer o seu compromiso co galego no Berzo.

PORTAS ABERTAS AO GALEGO NAS PORTELAS-SEABRA

Cuns encontros festivos celebrouse que o galego poderá ser aprendido nas Portelas (Castela e León). Unha lingua aínda moi viva na comarca loita polo seu recoñecemento.

A lingua galega, a que se fala nos concellos zamoranos da Portelas (Porto, Pías, Lubián e Hermisende), poderá contar por fin con vía libre no colexio Tuela-Bibey. Os rapaces destes concellos non terán que despedirse da lingua que lles aprenderon os seus pais. Un triunfo polo que leva anos traballando Felipe Lubián, académico correspondente da RAG, deputado do Parlamento de Castela e León e principal artífice do acordo entre a Junta desta comunidade e a Xunta de Galicia, que fai posible o ensino do galego no Bierzo e, agora, nas Portelas.

PROTESTA ANTE O ESCASO RECOÑOCEMENTO DO GALEGO NO ESTATUTO DE CASTELA E LEON

A Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo denuncia que no proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León, aprobado o 29 de novembro, polas Cortes rexionais, non medrou o recoñecemento xurídico do idioma galego. Así pois mantense en dito proxecto o mesmo texto do actual Estatuto de Autonomía de 1999, "gozarán de respecto e protección a lingua galega nos lugares en que habitualmente se utilice" (novo artigo 5.3). Sen embargo, intrudúcese a seguinte novidade "o leonés será obxecto de protección específica por parte das instituciois polo seu particular valor dentro do patrimonio lingüístico da comunidade. A súa protección, uso e protección será obxecto de regulación" (artigo 5.2). Non se comprende esta distinta regulación estatutaria que se fai coas dúas linguas minoritarias de Castela e León.

BARBARIDADE DO REINO DE LEON...

 Leo isto hoje no "Diário de Leom ", que bem poderia chamar-se "Diário de psiquiatria"

"Sin abandonar los límites del despropósito, no puede resultar más paradójico que, en el presente año, se haya renovado el convenio suscrito, hace cinco años, entre la Xunta de Galicia y su homóloga de Castilla y León para promocionar, en el Bierzo y Sanabria, el empleo del gallego -variante, como es sabido, del leonés-."

O RECOÑECEMENTO INSTITUCIONAL DO BIERZO

Por Xabier Lago Mestre, Presidente da Asociación Cultural Fala Ceive do Berzo

Este enderezo de correo-e está protexido contra spam bots, necesitas ter o Javascript activado para podelo ver

No proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León, en trámite no Parlamento autonómico, recoñecese no seu Preámbulo “la pluralidad y singularidad de sus territorios, entre los que se encuentran realidades como la Comarca de El Bierzo con una prolongada trayectoria institucional (...)”.  Xa que logo resulta mui oportuno facer esta distinción especial para este peculiar territorio periférico, non só polo seu devir institucional senon tamén pola variada caracterización xeográfica, histórica, xeo-funcional, socio-política, cultural e lingüística. Porén, nesta ocasión analisamos somente a especificidade institucional. Non imos facer referencia as vellas instituiciois medievais como o condado, a tenencia ou merindade d’O Bierzo; centrarmonos imos no  seguimento da provincia d’O Bierzo.

GALEGO NO ESTATUTO DE AUTONOMÍA DE CASTELA E LEÓN

Por Xabier Lago Mestre. Presidente de Fala Ceive

A presente reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León estase a tramitar con escaso debate social e certo escurantismo de cara á opinión pública. Isto non pode ser así cando hai temas tan importantes que nos afectan directamente. Neste caso queremos referirnos ao recoñemento estatutario das diversas linguas existentes nesta Comunidade Autónoma.

HOMENAGEM NO BERZO A ANTONIO FERNÁNDEZ E MORALES

FALA CEIBE NA 2ª ESCOLA PERMANENTE FERMÍN PENZOL

Este enderezo de correo-e está protexido contra spam bots, necesitas ter o Javascript activado para podelo ver

Fala Ceibe participou na Mesa redonda: “Presente e futuro das linguas de Castela-León”, que tivo lugar o sábado 28 de outubro en Vilafranca do Bierzo. Este acto formou parte do programa da 2ª Escola Permanente “Fermín Penzol”, organizada pola Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. A dita mesa estivo formada por Héctor García Xil, profesor da Universidade de León, especialista en asturleonés, Ricardo González Saavedra, Pte. do Consello Comarcal do Bierzo, Felipe Lubián, procurador socialista nas Cortes de Castela-León, Manuel Mañá, Presidente da asociación Xarmenta, e Xabier Lago, Presidente de Fala Ceibe do Bierzo.

A OBSTACULIZAÇOM AO ENSINO DA NOSA LÍNGUA CONTINUA

O Bierzo segue a precisar da tua ajuda e colaboraçom. A luita galeguista no Bierzo sigue a precisar de toda a solidariedade e apoios que poda conseguir. Ajuda-nos na difusom desta denúncia por todos os meios possíveis.

A continuaçom vai a traduçom da carta queixa ao Procurador do Comum, efectuada polo Presidente de Fala Ceive, D. Xabier Lago Mestre.

 II ESCOLA DE FORMACIÓN PERMANENTE FERMÍN PENZOL

celebrara-se nas localidades de Cacabelos e Vilafranca

Os dias 27,  28 e 29 de outubro de 2006

Por segundo ano, a Universidade de Vigo, coa colaboración da Fundación Penzol (Fermín Penzol foi un galeguista berziano fondamente comprometido coa sua cultura), a Asociación Xarmenta,  os concellos de Cacabelos e Vilafranca, o Consello Comarcal do Bierzo, e a Universidade de León, asi como destacados persoeiros de outros  territórios da Faixa Leste, como o Eu-Návia,  Portelas etc. organizan esta actividade formativa cheia de interese.

Este ano a xornada vai estar centrada dun xeito especial en homenaxear ao grande poeta berziano Fernandez Morales, e en tratar cuestións a ver coa cultura galega e a reforma en andamento do Estatuto da nosa Comunidade autónoma de Castela e León. Fala Ceive, participará na mesa redonda onde se van a expor os problemas das diversas línguas na Comunidade Autónoma de Castela e león

Outra vez, vai ser a ocasión para que muitos mozos e mozas  berzianas, que aspiramos a garantir à nosa língua e cultura, o futuro que corresponde e nos pertence, podamos aprofundar en aspeitos da nosa história e cultura, que se nos tenta negar e ocultar

Ante a reforma do Estatuto de Autonomia de Castela e Leom

O BIERZO E O IDIOMA GALEGO

por Xosé Lois García