Início
    
Menu Principal
Início
Quen somos e facemos
Contactar connosco
Arquivo
Forum do Sil
Novas
Ligazons
Imaxes
Blog de Fala Ceive
CiberIrmandade
Recomendai-nos
O teu nome:

* O teu correo-e: 

* O correo-e do teu amigo: 

Mensaxe curta: 

Últimas descargas
Sobre a Ingenuidade Corrosiva
Língua de Vencedores e de vencidos
Direitos fundamentais na Faixa Leste
ETOPEIAS
Início da sesión





Esqueceches o contrasinal?
Aínda non tes unha conta? Crea unha
Visitas Totais
Visitantes: 1409703
Visitantes
Temos 1 convidado conectados


Irmandinhos Berzianos e Comuneros Leoneses PDF Correo-e
Xoves, 19 de Maio do 2011
IRMANDINHOS BERZIANOS e COMUNEROS LEONESES.
 
Por Xabier Lago Mestre, Presidente  do coletivo Fala Ceive do Bierzo.

O 23 de abril celebra-se a festa da C. A. de Castela e Leon comemorando a derrota da revolta dos Comuneros de Castela en 1521. Este acontecimento histórico serve-nos para reflexionarmos sobre o seu eco no Bierzo. A revolta comunera castelã non parece ter tido excesiva importáncia no noso territorio periférico. Defendemos esta tese de acordo com a falta de dados nas fontes históricas sobre esa revolta. Todo o contrario se pasa coa presenza dos irmandinhos no Bierzo. Os dados achados explicam a grande implicación dos berzianos na revolución irmandinha, non só iso, nalguns aspetos, o Bierzo foi um território fulcral desa revolución burguesa galaica, e por contraste estan ausentes ou muito minimizados os dados da participación no movimento comunero de Castela.

Os IRMANDINHOS BERZIANOS.
Os grandes señores de Lemos utilizaram todos os resortes do seu poder para controlar o Bierzo. Neste sentido, sabemos que tanto o Conde de Lemos señor do Bierzo, como o mosteiro de Santo André de Espiñareda colaboraram e proibiram aos homens bons e ao concelho de Veiga a entraren na irmandade para outro servizo que non foren as causas do Rei, de Deus ou do señor conde de Lemos, segundo indica a historiadora Mº del Carmen Rodríguez García.

Ante a ameaça da revolta antiseñorial irmandiña, o conde de Lemos executa umha política favorábel à desativazon dos irmandiños berzianos. Asin sabemos dos contatos do conde coa "Junta de Madrigal da Santa Hermandad dos Reinos de Castilla e León e Toledo" (fevereiro de 1468), para que esta ordene e escreva "à irmandade de León e a do Bierzo para que cesem os levantamentos contra o dito conde e seus bens" (Carlos Barros: Vassalos e señores: uso alternativo do poder da xustiza na Galiza medieval, 1988). Finalmente o nobre galego consegue provison da Junta de Madrigal contra os seus vassalos levantados contra ele e as suas fortalezas (24 de fevereiro de 1468).

Parece claro que tanto o conde de Lemos como a Santa Hermandad de Castilla e León tentaram desativar a revolución anti-señorial irmandinha porque ameazaba os seus interesses com a aplicación da xustiza popular. Carlos Barros recolle que viciños de Ponferrada, Vilafranca e Cacabelos conspiran co conde de Lemos, entre fevereiro e marzo de 1468, ante a dita Hermandad "para tentar organizar a contrarrevolta contra os irmandinhos". Por conseguinte, o conde encontra apoio em algumhas vilas berzianas, posivelmente entre os seus rexedores, mas os labregos esmagados e certa baixa nobreza está com os irmandinhos como depois veremos. O historiador citado antes indica que o conde estava "doente pola escisión pró-galega do Bierzo, coa intenção de facilitar um recrutamento de xente que lle permitise recobrar o poder feudal, primeiro no Bierzo e despois no resto da Galiza, que non conseguiria até um ano depois, mediante umha contraofensiva coordenada da alta nobreza galega ("Os irmandiños dá Terra de Lemos").

O conde de Lemos e os seus partidários foram encurralados na fortaleza ponferradina por os irmandinhos galegos (galego-berzianos), "e cercaronlo depois em Ponferrada e defensou-se deles porque era vila forte, e porque se lhe achegarom muitos cabaleiros e escudeiros que andaban desterrados do seu. (Tamén os axudou o Conde dom Alvaro de Trastamara, segundo ocronista Lope García de Salazar).

A REPRESON DEPOIS DA DERROTA IRMANDINHA.
Depois do contraataque do partido da nobreza galega, e a posterior derrota irmandinha, produz-se a represon. Neste contexto o conde de Lemos encarcera e executa ao escudeiro Alvar Sanches, que possuía a terra de Arganza, por apoiar os irmandiños e apoiar o cerco de Ponferrada (Alfonso Franco Silva). A represália do conde non se fez aguardar, "e meteram-no  ao castelo no soto. E yasió ali fasta em um mês". Segundo umha testemuña dos feitos, "quando o sacaram pára o asaetar, pregoaban dezindo que viesen a ver a justiça que mandava fazer o conde àquele por nobre que fosse o seu criado pois fora contra ele" (Francisco González González). A propaganda xusticeira condal procurou dar escarmento aos berzianos mediante a tráxica represon irmandinha.

A represon do conde também se concretou na obrigazon de consertar as fortalezas que atacaram os irmandinhos, casos de Valboa, Corullón, Sarracín, Ponferrada, Cornatelo e Pena Ramiro. Os vasalos mostraram as suas queixas ante estas abusivas serventías, "quexaban-se ao dito conde dizendo que porque lhes fazia e mandava aos seus vassalos que vieesen a axudar-lle fazer as suas fortalezas e que dito conde dezía e respondia ao susodicho que pois todos fossem em ajuda de derrocallas que também abian de ser todos em ajuda a corregillas e fazellas", segundo declaracions do Preito Tabera-Fonseca. Em certa maneira há um recoñecimento do conde con respeito ao apoio social maioritário da revolta irmandinha.

Também sabemos que as luitas irmandinhas da Galiza se estenderan e abranxian a rexión berziana  e a comraca de Sanábria (Seabra). Estes feitos constatan que os irmandinhos consideraban estas duas comarcas periféricas como parte do reino da Galiza e coa mesma problemática anti-señorial. O povo xabrés (sanabrés) de Cobreiros sofreu forte represón do conde de Benavente por o seu apoio à causa irmandinha. "Dizen que quando a irmandade velha quando a terra se levantou de boz da dita irmandade por local mas çercano da a fraga e montes todos se acolhiam ali para se defender e que por aquela cabsa o senhor conde mandou pôr fogo ao local e que tudo se queimou e que ficaram perdidos, que pedem se lhes faça satisfaçión". A ación represiva do conde consistiu em meter fogo para derrotar aos irmandinhos. "Ao mesmo tempo em que a seu señoría (o conde) foi a Seabra, aberá obra de quarenta anos pouco mais ou menos, o tempo das irmandades a sua señoría por atemorizar a jente que estava envelopada na Sonbra mandou queimar o local de Cobreiros". Asin se recolle a represon anti-irmandinha na documentación estudada por Isabel Beceiro Pita.

OS COMUNEROS DE LEÓN.
Apesar das tentativas políticas de verdadeiro leonesismo por minusvalorar a importância da revolta comunera em León, o verdadeiro é que esta gozou de factos significativos que non achamos no Bierzo. Na capital do reino leonés, as disputas entre as duas grandes famílias nobiliarias, os Quiñones e os Guzmanes, resolveu-se a favor dos partidários dos comuneros. Segundo Eloy Díaz-Jiménez Molleda, ambas famílias comezaram discutindo pelo servizo votado nos Cortes de Santiago-A Crunha para depois continuar co combate aberto nas ruas de León. Depois da derrota dos realistas, o conde de Lua e os seus partidários tiveran que abandonar a cidade que ficou em maos comuneras. Inclusive o Cabildo mostrou-se partidário da causa comunera.
Resultava difícil que os berzianos tivesem ánimo de apoiar a lexítima revolucion comunera após sofrer tam importantes conflitos sociais nas décadas anteriores. Referimo-nos à revolución irmandinha (1467-69), a revolta do nobre Rodrigo Henríquez Osório em defesa da integridade territorial do condado de Lemos (1486) e no apoio da causa de Afonso V de Portugal. Na longa guerra de Castela contra Galiza após a batalha de Toro,  Ponferrada foi a última cidade do reino a ser submetida por Castela.

Apesar de tudo isto, sabemos pela documentación histórica que os ánimos estavam alterados no Bierzo ante a cobranza dos servizos reais (tributos) por parte do rexedor da cidade de León, Hernando de Villafañe. O próprio marqués de Vilafranca indica que "a dita terra está algo escandalizada por dita cobrança". Neste mesmo contexto anti-fiscal, tamém a vila de Ponferrada protestou pola cobranza dos servizos reais dos anos 1520 e 1521.

BIBLIOGRAFÍA.
-Carlos Barros: "os irmandiños dá Terra de Lemo", en O Condado de lemos na idade Média

-Isabel Beceiro Pita: O condado de Benavente no século XV, 1998.
-Alfonso Franco Silva: O senhorio de Vilafranca do Bierzo (séculos XIV e XV), em Boletin da Real Academia da História.
-Francisco González González: Las cárceles ponferradinas, 1997.
-Joseph Pérez: La revolución de las Comunidades de Castilla (1500-1521), 1981.

Xavier Lago Mestre Bierzo Maio 2011
 
< Ant.   Seg. >
 
Campañas
Advertisement
Google
AGAL
Sindicación
© 2012 Fala Ceive
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.


Creative Commons License
 
Todo o contido desta web (agás aquel no que se indique o contrario) ofrécese baixo dos termos da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 2.5